Text | TextPollux | XML | Image

demonstratio licet vera videatur, rei ta men, de qua est
sermo, minime aptatur. Si enim aptaretur in ipsius remi
motu, cum palmula esset in F, scalmus fieret in G, excur-
reret ergo vel scalmus per remum, vel remus per scalmum,
facta nempe eiusmodi translatione de C in G, & sic intra
navim modo esset pars remi DC, modo vero GD, quod
tamen non fieri ipsa experientia docemur. Illud quoque
falsum est, navim ipsam tantum moveri in aere, quantum
est spatium AD, hoc est, remi extremum quod est in navi,
siquidem scalmi motu, non autem manubrii remi, navis
agatur. Aliter igitur res se habet, & forte hoc pacto.

figure: 39
[Figure 39]
Sit remus AB, cuíus
manubrium A, palmula
B, scalmus C. Pellatur an-
trorsus A, fiatque; in D, tunc
si aequaliter moverentur
manubrium & palmula, i-
psa palmula fieret in G, at
minus movetur: fiet ergo
in E. ipse vero scalmus C
translatus erit in F, motaque; erit navis a C in F, non autem
ab A in D. Posuit autem Aristoteles scalmum ad medium
remi, sed non ad medium collocari solet, maior enim pars
in mare propendet puta HB, quo casu translationis spa-
tium fit maius, nempe ab H in I. fit autem motus scalmi ex
centris qui sunt in spatio ipso BE, quatenus autem ad te-
monem pertinet, quem remum ait, oblique puppim ipsam
propellentem, ita se res habet.
Esto navis carina AB, prora A, puppis B, Temonis
ala BC, gubernaculum BD, cardo vero fulcimentumue
B; facta itaque impulsione obliqua gubernaculi a D in E,
minor fiet motus in mari a C in F, eritqueve temo ubi EGF,
    <archimedes>
      <text>
        <body>
          <chap>
            <subchap1>
              <p type="main">
                <s id="s.000580">
                  <pb xlink:href="007/01/064.jpg"/>
                demonſtratio licet vera videatur, rei ta men, de qua eſt
                  <lb/>
                ſermo, minimè aptatur. </s>
                <s id="s.000581">Si enim aptaretur in ipſius remi
                  <lb/>
                motu, cum palmula eſſet in F, ſcalmus fieret in G, excur­
                  <lb/>
                reret ergo vel ſcalmus per remum, vel remus per
                  <expan abbr="ſcalmū">ſcalmum</expan>
                ,
                  <lb/>
                facta nempe eiuſmodi translatione de C in G, & ſic intra
                  <lb/>
                nauim modo eſſet pars remi DC, modò verò GD, quod
                  <lb/>
                tamen non fieri ipsâ experientia docemur. </s>
                <s id="s.000582">Illud quoque
                  <lb/>
                falſum eſt, nauim ipſam tantum moueri in aëre, quantum
                  <lb/>
                eſt ſpatium AD, hoc eſt, remi extremum quod eſt in naui,
                  <lb/>
                ſiquidem ſcalmi motu, non autem manubrij remi, nauis
                  <lb/>
                agatur. </s>
                <s id="s.000583">Aliter igitur res ſe habet, & forte hoc pacto. </s>
              </p>
              <figure id="id.007.01.064.1.jpg" xlink:href="007/01/064/1.jpg"/>
              <p type="main">
                <s id="s.000584">Sit remus AB, cuíus
                  <lb/>
                manubrium A, palmula
                  <lb/>
                B, ſcalmus C. </s>
                <s id="s.000585">Pellatur an­
                  <lb/>
                trorſus A, fiatque; in D, tunc
                  <lb/>
                ſi æqualiter mouerentur
                  <lb/>
                manubrium & palmula, i­
                  <lb/>
                pſa palmula fieret in G, at
                  <lb/>
                minus mouetur: fiet ergo
                  <lb/>
                in E. ipſe verò ſcalmus C
                  <lb/>
                translatus erit in F, motaque; erit nauis à C in F, non autem
                  <lb/>
                ab A in D. </s>
                <s id="s.000586">Poſuit autem Ariſtoteles ſcalmum ad medium
                  <lb/>
                remi, ſed non ad medium collocari ſolet, maior enim pars
                  <lb/>
                in mare propendet puta HB, quo caſu translationis ſpa­
                  <lb/>
                tium fit maius, nempe ab H in I. fit autem motus ſcalmi ex
                  <lb/>
                centris qui ſunt in ſpatio ipſo BE, quatenus autem ad te­
                  <lb/>
                monem pertinet, quem remum ait, obliquè puppim ipſam
                  <lb/>
                propellentem, ita ſe res habet. </s>
              </p>
              <p type="main">
                <s id="s.000587">Eſto nauis carina AB, prora A, puppis B, Temonis
                  <lb/>
                ala BC, gubernaculum BD, cardo verò fulcimentumue
                  <lb/>
                B; facta itaque impulſione obliquâ gubernaculi à D in E,
                  <lb/>
                minor fiet motus in mari à C in F, eritqueue temo vbi EGF, </s>
              </p>
            </subchap1>
          </chap>
        </body>
      </text>
    </archimedes>